Futbolcu Alacaklarının Tahsili: Maaşı Ödenmeyen Profesyonel Futbolcu Ne Yapmalı?

Profesyonel Futbolcu Kimdir?

Türk futbol mevzuatında profesyonel ve amatör futbolcu ayrımı, futbolcunun gelir durumu ve kulüple yaptığı sözleşmenin mahiyetine göre belirlenmektedir. Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından yayımlanan Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı‘nın 3. maddesi uyarınca profesyonel futbolcu; bir kulüple sözleşme hukuku kapsamında yazılı bir sözleşme imzalamış ve bu sözleşme gereği futbol faaliyeti kapsamında yaptığı harcamalardan daha fazla miktarda ödeme alan kişidir. Bu tanım, futbolcunun mesleki kimliğini gelir düzeyi üzerinden belirlemekte ve profesyonellik vasfını kazandıran temel unsurun kazanç olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Buna karşılık, futbol oynadığı halde herhangi bir gelir elde etmeyen ya da elde ettiği gelir yaptığı masrafların altında kalan futbolcular amatör futbolcu olarak kabul edilmektedir (Talimat m. 4). Talimatın 5. ve 6. maddeleri ise amatör futbolcunun profesyonelliğe geçişini ve profesyonel futbolcunun amatör statüsüne dönüşünü düzenlemektedir. Ayrıca talimat gereği, profesyonel takımların lig statülerinde aksi belirtilmedikçe resmi lig ve kupa müsabakalarında amatör futbolcu oynatmaları mümkün değildir. Bu durum profesyonel sözleşmenin, lisanslama ve tescil süreçleri bakımından da hukuki sonuç doğuran bir belge olduğunu göstermektedir.

Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi Nedir?

Profesyonel futbolcu sözleşmesi, futbolcunun ücret karşılığında futbol faaliyetini kulübe bağlı olarak yürütmeyi üstlendiği, TFF’nin tip sözleşmesine göre düzenlenen belirli süreli bir sözleşmedir. Profesyonel futbolcu sözleşmelerinin hukuki mahiyeti öğretide ve yargı kararlarında tartışmalı bir konudur; ancak bu sözleşmeler ticari sözleşme niteliğinde değil, genellikle “borç ilişkisi” veya “hizmet sözleşmesi” temelinde değerlendirilir.

1. Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Hukuki Niteliği Nedir?

Profesyonel futbolcu sözleşmesi, Türk hukukunda İş Kanunu’na tabi bir iş sözleşmesi olarak değil, Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerine tabi bir sözleşme olarak değerlendirilmektedir. Bu sonuca farklı görüşlerin ortak noktasından ulaşılmaktadır:

• Hizmet Sözleşmesi Görüşü: Bazı görüşler profesyonel futbolcu sözleşmelerini tam iki tarafa borç yükleyen iş görme sözleşmeleri kapsamında değerlendirerek bunların bir tür hizmet sözleşmesi olduğunu savunur. Bu görüş Yargıtay kararlarında da karşılık bulmuş ve futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşmenin Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.
• Avrupa Hukukundaki Yaklaşım: Avrupa hukukundaki içtihatlarda, özellikle Bosman Kararı’nda, başka bir üye devletin kulübüyle iş sözleşmesi kurarak ücret karşılığında çalışan profesyonel futbolcunun işçilerin serbest dolaşımına ilişkin hükümlerden yararlanan bir çalışan olduğu kabul edilmiştir.
• İş Kanunu’nun Dışında Kalma: Türk hukuk sisteminde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4/1-g maddesi uyarınca profesyonel sporcular İş Hukuku kapsamı dışında tutulmakta, bu nedenle futbolcularla kulüpler arasındaki ilişki esas olarak Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleriyle düzenlenmektedir.

Her iki değerlendirme de futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşmenin temel unsurlarını iş görme, ücret ve bağımlılık olarak tanımlamaktadır. Bu unsurlar dikkate alındığında profesyonel futbolcu sözleşmesinin hizmet sözleşmesinin özelliklerini taşıdığı ve TBK çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durum, futbolcuların kulüplere bağımlı bir şekilde sürekli hizmet sunması ve karşılığında ücret alması prensibine dayanır; futbolcu alacaklarının tahsili sürecini de bu kapsamda değerlendirmek gerekir.

2. Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Kapsamı ve Özellikleri Nelerdir?

Profesyonel futbolcu sözleşmesi, kulüp ile futbolcu arasında imzalanan ve futbolcunun bir ücret karşılığında futbol faaliyetini kulübe bağlı şekilde yürütmesini öngören rızai ve belirli süreli bir sözleşmedir. Bu sözleşmeler yalnızca tarafların serbest iradeleriyle kurulmakla kalmaz; aynı zamanda federasyon düzenlemeleri, kulüp iç yönetmelikleri ve uluslararası futbol normları çerçevesinde de şekillenir. Sözleşmenin tarafları olan kulüp ve futbolcu arasında karşılıklı borç ilişkisi kurulmaktadır:

• Futbolcunun Borçları: Kulübün belirlediği antrenmanlara katılmak, müsabakalarda yer almak, sportif ve etik değerlere uygun davranmak ve kulüp içi kurallara riayet etmek futbolcunun temel yükümlülükleridir. Futbolcu ayrıca sağlığına özen gösterme ve performansını koruma gibi kişisel yükümlülükler de taşır.
• Kulübün Borçları: Kulüp ise futbolcuya zamanında ücret ödeme, sosyal güvenlik primlerini yatırma, sağlık ve altyapı desteği sağlama gibi temel borçlara sahiptir.
• Futbolcunun Hakları: Futbolcunun sözleşmeden doğan hakları ücret talep etme (maaş, prim, maç başı ücret vb.), izin kullanma, sosyal güvenlik haklarından yararlanma ve gerektiğinde sendikal faaliyetlere katılma gibi haklardır.

Bu yönüyle profesyonel futbolcu sözleşmeleri klasik hizmet ilişkisine benzer yapılar taşır ve taraflara hem maddi hem de manevi yükümlülükler yükler. Futbolcu alacağı uyuşmazlıkları da çoğunlukla kulübün bu borçlardan ücret ödeme borcunu yerine getirmemesinden doğar.

3. Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Zorunlu Unsurları Nelerdir?

Her ne kadar TFF Talimatı’nda profesyonel futbolcu sözleşmesinin zorunlu unsurları tek bir maddede sayılmamış olsa da, TFF tarafından yayımlanan tip sözleşme ve yürürlükteki mevzuat uyarınca bazı asgari şartlar aranır. Bu unsurlar, sözleşmenin hem geçerliliğini sağlamak hem de federasyon nezdinde tescil edilebilmesini temin etmek açısından zorunludur. Buna göre profesyonel futbolcu sözleşmesinde mutlaka bulunması gereken unsurlar şunlardır:

• Futbolcunun kimlik bilgileri, adresi, varsa menajerinin ve kanuni temsilcisinin bilgileri ile önceki kulübünün adı,
• Kulübün yasal adı, adresi, temsilcisinin adı, soyadı ve unvanı,
• Sözleşme süresi (18 yaş altı için en fazla 3 yıl, diğerleri için 5 yılı aşmamak kaydıyla; bitiş tarihi her halde 30 Haziran),
• Ödenecek ücret (aylık olarak asgari ücretten az olmamak şartıyla) ve her türlü ücret tipi ile yan haklar,
• Tarafların imzaları.

Bu unsurlar dışında taraflar sözleşmeye emredici hükümlere aykırı olmamak kaydıyla ek maddeler koyabilirler. Özellikle prim, maç başı ücret, lojman, araç tahsisi gibi yan haklara ilişkin düzenlemeler ile kişisel verilerin korunmasına dair hükümler uygulamada sıklıkla sözleşmelere eklenmektedir. Bunların haricinde Yabancılar Hukuku kapsamında yabancı futbolcuların ikamet ve çalışma izinleri gibi konular da sözleşmeye eklenebilir.

Sözleşmenin kulüp tarafından TFF’ye tescil için sunulması zorunludur; tescil edilmeyen sözleşmeyle futbolcu resmi müsabakalarda forma giyemez. Talimat ayrıca futbolcuya ödenecek her türlü ücretin tek bir sözleşmede açıkça gösterilmesini şart koşmakta ve TFF’ye ibraz edilmeyen ek sözleşme veya protokollerle ilave ödeme kararlaştırılmasını yasaklamaktadır. Bu nedenle tescilli sözleşmede yer almayan ödemeler, alacağın ispatı ve tahsili bakımından futbolcu için ayrı bir risk oluşturur.

Profesyonel futbolcu sözleşmeleri, hem Türk spor hukuku hem de genel borçlar hukuku açısından özel bir düzenleme alanı oluşturmaktadır. Bu sözleşmelerin temelinde ücret karşılığı bağımlı iş görme ilişkisi yattığı için hukuken hizmet sözleşmesi olarak değerlendirilmesi isabetlidir. Ancak sporun kendine özgü doğası, federasyon talimatlarının bağlayıcılığı ve uluslararası düzenlemeler bu sözleşmelere karma bir nitelik kazandırmaktadır.

Sözleşmenin uygulanması açısından tarafların iradeleri kadar TFF’nin belirlediği usul ve şekil şartlarına da riayet edilmesi zorunludur. Bu yönüyle profesyonel futbolcu sözleşmeleri, klasik iş ilişkilerinden ayrılan ve çok boyutlu bir hukuki yapı arz eden sözleşmelerdir.

Futbolcu Alacaklarının Hukuki Niteliği Nedir?

Futbolcu alacağı, profesyonel futbolcunun hizmet sözleşmesi niteliğindeki profesyonel futbolcu sözleşmesine dayanarak kulüpten talep ettiği ücret ve diğer kazançlardan doğan sözleşmesel bir para alacağıdır. Futbolcuların hizmetleri karşılığında kulüplerden talep ettiği ücretler ve diğer kazançlar, hukuki açıdan hak ve yükümlülüklerin bir kombinasyonunu oluşturur ve futbolcuların profesyonel kariyerlerinin yönetimi açısından önemli bir yere sahiptir. Futbolcu alacaklarının hukuki niteliği aşağıdaki başlıklar altında incelenebilir:

• Hizmet Sözleşmesi Niteliği: Futbolcu ve kulüp arasındaki Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi, temel olarak İş Kanunu’na tabi bir iş sözleşmesi değil, Türk Borçlar Kanunu’na tabi bir hizmet sözleşmesi niteliğindedir. Bu sözleşmeye göre futbolcu, kulüp için belirlenen hizmetleri sunmayı taahhüt ederken kulüp de futbolcuya karşılığında ödeme yapmayı taahhüt eder.
• Borç İlişkisi: Futbolcu alacağı, futbolcuların kulüplere karşı sahip olduğu ücret alacağı hakkını ifade eder. Futbolcu kulüp tarafından sunulan imkanlarla hizmetlerini sunarken kulüp de buna karşılık olarak ödemeleri yerine getirir; bu, taraflar arasında bir borç ilişkisi oluşturur.
• Ücret Alacakları: Futbolcuların temel alacakları sözleşme gereği hak ettikleri ücretlerdir. Aylık ücret, garanti ücret, maç başı ücreti gibi düzenli ödemeler sözleşme gereği futbolcunun kazançları arasında yer alır ve hizmet ilişkisi çerçevesinde ödenen karşılıklı edimler olarak kabul edilir.
• İş Kanunu’na Özgü Tazminatların Bulunmaması: Futbolcular İş Kanunu kapsamında olmadığından işe iade davası, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işten çıkarılma tazminatı gibi tazminatlara hak kazanamaz. Sözleşmesi haksız feshedilen futbolcunun talepleri bu nedenle işten çıkarılan işçinin hakları için İş Kanunu’nda öngörülen güvencelere göre değil, Borçlar Kanunu ve TFF talimatları çerçevesinde belirlenir.
• Hak Talepleri: Futbolcu alacağı, futbolcuların sözleşmeye dayalı hak taleplerini ifade eder. Futbolcular, sözleşme kapsamında belirlenen şartları yerine getirerek karşılığını talep ederler ve bu durum hukuki açıdan hak arama sürecini oluşturur.
• İbraname ve Fesih: Bazı durumlarda futbolcular sözleşmelerini sona erdirmek istediklerinde kulüp tarafından ibraname imzalamaya zorlanabilirler. Bu durum, futbolcu alacaklarının tahsilinden vazgeçmeleri karşılığında sözleşmeyi sonlandırmalarını ifade eder.

Futbolcu Alacaklarının Çeşitleri Nelerdir?

Profesyonel futbolcu alacağının kapsamı, futbolcular ile kulüpler arasında imzalanan Profesyonel Futbolcu Sözleşmeleri ile belirlenir. Bu sözleşmeler futbolcuların kulüplerdeki hizmetleri karşılığında alacakları tüm ödemeleri ve kazançları düzenler; futbolcu alacakları da futbolcuların performanslarına, kulüp başarısına ve sözleşme şartlarına göre çeşitlilik gösterir. Futbolcuların ödemelerini nasıl aldığı sorusunun cevabı da bu kalemlerde yatmaktadır.

Futbolcu alacakları genel olarak şu kategoriler altında toplanabilir:

1. Aylık Ücret: Profesyonel futbolcular sözleşmelerine göre belirlenmiş düzenli aylık ücretler alırlar. Bu ücret, futbolcunun kulüpteki hizmetleri karşılığında düzenli olarak aldığı temel maaşı ifade eder ve Talimat uyarınca aylık olarak asgari ücretten az olamaz. Türk Borçlar Kanunu’nun 398. maddesi fazla çalışmayı ilgili kanunlarda belirlenen normal çalışma süresinin üzerindeki çalışma olarak tanımladığından ve normal çalışma süresini belirleyen İş Kanunu futbolculara uygulanmadığından, futbolcuların kural olarak ayrıca fazla mesai ücreti isteme hakkı bulunmamaktadır. Ücretin belirlenmesinde futbolcunun yetenekleri, deneyimi, pazar değeri ve kulübün mali durumu gibi faktörler etkilidir.
2. Garanti Ücret: Bazı sözleşmelerde yer alan “garanti ücret” kavramı, futbolcunun minimum olarak alacağı ücreti ifade eder. Bu ücret, kulübün mali sıkıntı yaşaması durumunda dahi futbolcunun asgari gelirini teminat altına alır.
3. İmza Ücreti (Peşinat): Futbolcuların yeni bir kulüple sözleşme imzaladıklarında imza attıkları an itibarıyla almaya hak kazandıkları bir tür ödemedir. Bu, futbolcunun kulübe katıldığında veya sözleşme yenilediğinde önceden alacağı bir miktar parayı ifade eder.
4. Maç Başı Ücreti: Futbolcuların resmi maçlarda forma giymeleri karşılığında aldıkları ödemedir. Maç başı ücreti, futbolcunun maça çıktığı her seferinde ödenir ve performansa dayalı bir futbolcu alacağıdır.
5. Primler: Başarıya dayalı olarak ödenen ödemelerdir. Ligde veya uluslararası turnuvalarda elde edilen galibiyetler, şampiyonluklar veya belirli sayıda gol atan futbolculara ödeme yapılabilir.
6. İmaj Hakkı ve Diğer Yan Ödemeler: Futbolcunun adı ve görüntüsünün kulüp tarafından kullanılması karşılığında kararlaştırılan imaj hakkı bedeli, lojman ve araç gibi yan haklar da futbolcu alacağı kapsamında değerlendirilir. Talimat, her ne ad altında olursa olsun futbolcuya yapılacak tüm ödemelerin tescilli sözleşmede gösterilmesini zorunlu tuttuğundan, ayrı bir imaj hakkı protokolüne dayanan ödemeler tahsil aşamasında tartışma konusu olabilir.
7. Sponsorluk ve Ticari Gelirler: Bazı futbolcular kulüp dışında sponsorluk anlaşmaları veya ticari faaliyetler ile de gelir elde edebilirler. Bu tür anlaşmalar futbolcunun popülaritesi ve tanınırlığına bağlı olarak değişir; ancak bu gelirler kulübe karşı değil, anlaşmanın karşı tarafına karşı ileri sürülür.
8. Transfer Ücretleri: Futbolcular kulüpten kulübe transfer olduklarında eski veya yeni kulüpten belirli bir transfer ücreti alabilirler. Bu ücret, futbolcunun transfer değeri, kontrat süresi ve diğer kulüp ile yapılan anlaşmalara bağlı olarak değişir.

Futbolcu alacağının kapsamı, kulüp yönetimi ve futbolcu arasında yapılan sözleşmeye ve ilgili futbol kurallarına göre belirlenir. Bu alacaklar futbolcuların yaş, kariyer seviyesi, pazar değeri ve performansına göre büyük değişkenlik gösterebilir. Alacak kalemlerinin her biri farklı bir olaya bağlı olarak doğar ve buna göre farklı bir tarihte talep edilebilir hâle gelir. Aşağıdaki tablo, yukarıda sayılan kalemlerin dayanağını ve doğum anını özetlemektedir:

Futbolcu Alacağı Ne Zaman Muaccel Olur ve Nasıl Talep Edilir?

Futbolcu alacağı, sözleşmede kararlaştırılan ödeme günü geldiğinde muaccel olur; ödeme günü belirlenmemişse alacak doğduğu anda istenebilir ve kulüp, futbolcunun ihtarıyla temerrüde düşer. Profesyonel futbolcu sözleşmelerinden kaynaklanan alacaklar belirli koşullar altında muaccel hale gelir ve futbolcu bu andan itibaren futbolcu alacaklarının tahsilini talep etme hakkını elde eder. Futbolcu alacaklarının ne zaman muaccel hale geldiği ve nasıl talep edilebileceği Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri ve uygulama prensipleri çerçevesinde şekillenir.

1. Futbolcu Alacaklarının Muacceliyet Koşulları Nelerdir?

Futbolcu alacağının muaccel hale gelmesi ve kulübün temerrüde düşmesi için belirlenmiş bir ödeme tarihi ya da ihtar gereklidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 90. maddesi uyarınca ifa zamanı kararlaştırılmamışsa borç doğumu anında muaccel olur; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesine göre ise ifa günü birlikte belirlenmiş alacaklarda bu günün geçmesiyle kulüp kendiliğinden temerrüde düşer. Belirli bir ödeme tarihi kararlaştırılmamışsa, kulübün temerrüde düşmesi için alacaklı tarafından ihtar yapılması gerekmektedir. Bu ihtar, borçluya alacağın talep edildiğini ve ödenmesi gerektiğini bildirir.

2. Futbolcu Alacak Kalemlerinin Muacceliyet Durumları Nasıl Belirlenir?

Profesyonel futbolcuların kazançları çeşitli kalemler altında toplanır ve her bir alacak kaleminin muacceliyeti farklılık gösterebilir. Örneğin aylık ücret, garanti ücret ve peşinat alacaklarının ödeme tarihleri genellikle profesyonel futbolcu sözleşmelerinde belirlidir ve bu tarihlerde muacceliyet kendiliğinden gerçekleşir. Ancak maç başı ücretleri ve primler gibi performansa bağlı ödemelerin ödeme günü önceden belirlenmemişse, futbolcu alacaklarının tahsili için kulübe ihtar çekilerek kulübün temerrüde düşürülmesi gerekebilir.

3. Futbolcu Alacakları İçin Talep Süreci Nasıl İşler?

Futbolcu alacaklarının talep edilebilmesi için muacceliyet koşullarının yerine getirilmesi sonrasında bir talep süreci başlar. Alacaklı taraf, muaccel hale gelen alacağın ödenmemesi durumunda futbolcu alacaklarının tahsili için borçlu kulübe ihtarname çeker. İhtarname, borçluya alacağın ödenmesi gerektiğini ve buna dair yasal yükümlülüğü hatırlatır. Bu aşamada kulübün ödemede bulunmaması durumunda hukuki adımlar atılmaya başlanır.

Uygulamada noter ihtarı, ilamsız icra takibi için kanunen zorunlu bir ön şart değildir; ancak ödeme günü belirlenmemiş alacaklarda temerrüt ve faiz başlangıcı, TFF’nin gecikmiş ödeme yaptırımları ve sözleşmenin haklı nedenle feshi için noter ihtarı zorunlu bir aşamadır. Bu nedenle futbolcu alacaklarının tahsilinde ilk adım olarak noter ihtarı çekilmesi tavsiye edilir.

4. Futbolcu Alacağı İçin İhtarname Nasıl Çekilir, Neleri İçermelidir?

Futbolcu alacağına ilişkin ihtarname, kulübe noter aracılığıyla gönderilen ve ödenmeyen alacak kalemlerini, tutarlarını, ödeme tarihlerini ve ödeme için verilen süreyi açıkça gösteren yazılı bir bildirimdir. TFF Talimatı, ücretin ödenmemesi nedeniyle fesih için ihtarnamenin bir suretinin bilgi amacıyla TFF’ye de gönderilmesini öngörmektedir. İhtarnamenin eksik düzenlenmesi, ileride başvurulacak gecikmiş ödeme yaptırımlarını ve haklı fesih hakkını tehlikeye sokabilir. Futbolcu alacağı ihtarnamesinde şu unsurların bulunması gerekir:

• Tarafların Bilgileri: Futbolcunun kimlik bilgileri ile kulübün yasal adı ve sözleşmede gösterilen adresi.
• Alacak Kalemleri ve Tutarları: Ödenmeyen aylık ücret, garanti ücret, imza ücreti, maç başı ücreti ve primlerin her birinin tutarı ile ödeme tarihleri ayrı ayrı gösterilmelidir.
• Ödeme İçin Verilen Süre: Haklı fesih amaçlanıyorsa Talimatın öngördüğü en az 30 günlük süre, yalnızca gecikmiş ödeme yaptırımı isteniyorsa en az 10 günlük süre verilmelidir.
• Hukuki Sonuçların Bildirilmesi: Süre içinde ödeme yapılmaması hâlinde sözleşmenin haklı nedenle feshedileceği, icra ve dava yollarına başvurulacağı ve temerrüt faizinin talep edileceği belirtilmelidir.
• Ödeme Yapılacak Hesap: Ödemenin yapılacağı banka hesabı bildirilmelidir.

5. Para Cezaları ile Futbolcu Alacağı Arasındaki İlişki Nedir?

Bazı durumlarda kulüpler futbolculara para cezası uygulayarak bu cezaları futbolcuların kulüpten alacaklarından düşebilir. Ancak futbolcular haklı gerekçelerle futbolcuya kesilen para cezasının iptalini talep edebilirler ve bu durumda hukuki adımların atılması gerekebilir. Para cezalarının futbolcu alacaklarıyla ilişkisi bakımından, hukuki süreçler ve itiraz yolları dikkate alınarak hukuki destek alınmalıdır.

6. Futbolcu Alacakları Kaç Yılda Zamanaşımına Uğrar?

Futbolcunun aylık ücret gibi dönemsel ücret alacakları, Türk Borçlar Kanunu’nun 147. maddesinin 1. bendi uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı, TBK’nın 149. maddesi uyarınca her bir alacak kaleminin muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı işlemeye başlar. Buna karşılık TFF Tahkim Kurulu, bir şarta bağlı olmaksızın sözleşmede belirlenen tarihte toptan ödenecek peşinat (imza) ücretini dönemsel edim saymamış ve bu alacağı TBK’nın 146. maddesindeki on yıllık genel zamanaşımına tabi tutmuştur; bu nedenle her alacak kaleminin ödeme biçimi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Sonuç olarak futbolcu alacağının muacceliyeti ve futbolcu alacaklarının tahsili için talep süreci Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde belirlenir. Futbolcuların haklarını korumak ve alacaklarını talep etmek için ihtar çekme, hukuki danışmanlık alma gibi adımlar önemlidir; profesyonel futbolcuların alacaklarının doğru bir şekilde yönetilmesi ve hukuki güvencenin sağlanması açısından spor hukuku avukatının desteği büyük önem taşır.

Futbolcu Alacağının Tahsil Yolları Nelerdir?

Futbolcu alacağının tahsilinde başvurulabilecek başlıca yollar; noter ihtarı, TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK) başvurusu, iş mahkemesinde alacak davası, ilamsız icra takibi, TFF nezdinde transfer yasağı talebi ve gerektiğinde sözleşmenin haklı nedenle feshidir; yabancı futbolcular ayrıca FIFA’ya başvurabilir. Anayasa Mahkemesi kararıyla UÇK’nın münhasır yetkisi kalktığından futbolcu, sözleşmede UÇK’nın yetkisi kabul edilmemişse dava şartı arabuluculuğun ardından doğrudan iş mahkemesine veya icra dairesine başvurabilir. Maaşı ödenmeyen futbolcu ayrıca noter ihtarıyla kulübe 30 günlük ödeme süresi verebilir; ödeme yapılmazsa bu sürenin bitiminden itibaren 7 gün içinde sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Hangi yolun seçileceği; sözleşmedeki yetki hükmüne, futbolcunun yabancı uyruklu olup olmadığına ve alacağın belgeye dayanıp dayanmadığına göre değişir. Aşağıdaki tablo, futbolcu alacağının tahsilinde başvurulabilecek yolları ve her birinin hangi durumda tercih edildiğini tek bakışta özetlemektedir; her yol, ilerleyen bölümlerde ayrıca ele alınmıştır:

Maaşı Ödenmeyen Futbolcu Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshedebilir mi?

Ücreti ödenmeyen profesyonel futbolcu, kulübe ve bilgi için TFF’ye noter ihtarı göndererek ücretin 30 gün içinde ödenmesini ister; kulüp bu süre içinde ödeme yapmazsa futbolcu sürenin bitiminden itibaren 7 gün içinde sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu usul Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın 28. maddesinde düzenlenmiştir. Talimattaki süreler futbolcu aleyhine değiştirilemez; kulübün yazılı onayıyla yalnızca futbolcu lehine kısaltılabilir.

1. Haklı Fesih İçin İhtar ve Fesih Süreleri

Talimat, futbolcunun haklı fesih hakkını kulübün ihlal ettiği yükümlülüğün türüne göre farklı sürelere bağlamıştır:

• Ücretin Ödenmemesi: Futbolcu, noter ihtarıyla ücretin 30 gün içinde ödenmesini talep eder; ödeme yapılmazsa sürenin bitiminden itibaren 7 gün içinde fesih hakkını kullanır.
• SGK Girişinin Yapılmaması: Futbolcu, noter ihtarıyla SGK girişinin 60 gün içinde yapılmasını ister; giriş yapılmazsa sürenin bitiminden itibaren 7 gün içinde sözleşmeyi feshedebilir. Prime esas kazancın eksik bildirilmesi ise bu kapsamda fesih hakkı vermez.
• Diğer Edimlerin Yerine Getirilmemesi: Kulübün diğer sözleşmesel yükümlülüklerini ihlal etmesi hâlinde futbolcu, en az 30 günlük uygun bir süre vererek ihlalin giderilmesini ister ve süre sonunda 7 gün içinde fesih hakkını kullanabilir.
• Sürelerin Başlangıcı: TFF, kendisine gönderilen ihtarnameyi en geç 7 gün içinde kulübe bildirir; süreler, noter ihtarı ile TFF bildiriminden hangisi kulübe daha önce tebliğ edilmişse o tarihten itibaren işler.

2. Fesih Bildirimi Nasıl Yapılır?

Fesih hakkını kullanmak isteyen futbolcu, fesih açıklamasını noter kanalıyla bir ihbarname göndererek yapmalı ve ihbarnamenin bir suretini bilgi için TFF’ye iletmelidir. TFF, ihbarnamenin suretini aldığında feshi kayıtlarına işler ve taraflara bildirir. 7 günlük fesih süresinin kaçırılması hâlinde futbolcu bu ihtara dayanarak fesih hakkını kullanamaz ve yeni bir ihtar çekmek zorunda kalır.

3. Haklı Feshin Sonuçları Nelerdir?

Kulübün ücret borcunu ödememesi nedeniyle sözleşmesini haklı nedenle fesheden futbolcuya sportif ceza verilmez ve futbolcu, birikmiş alacaklarının yanında feshe bağlı zararlarını da kulüpten talep edebilir. Sportif cezalar Talimat uyarınca yalnızca koruma dönemi içinde futbolcunun haklı bir sebebe dayanmadan sözleşmeyi feshetmesi hâlinde uygulanır. Futbolcunun feshe bağlı tazminat talebi bakımından Türk Borçlar Kanunu’nun 437. maddesi uygulanır: haklı fesih sebebi taraflardan birinin sözleşmeye uymamasından doğmuşsa o taraf, sebep olduğu zararı hizmet ilişkisine dayanan bütün haklar göz önünde tutularak tamamen gidermekle yükümlüdür.

Futbolcu Alacaklarının TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’nda Çözümü

TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK), futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşmeden doğan alacak uyuşmazlıklarını, tarafların sözleşmede UÇK’nın yetkisini kabul etmiş olması şartıyla karara bağlayan federasyon içi çözüm organıdır. Futbol dünyası, futbolcu ve kulüpler arasında doğan ihtilafların çözümü için uzun yıllardır farklı mekanizmalar geliştirmiştir. Türkiye’de ise bu tür ihtilafların çözümü için Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) bünyesinde faaliyet gösteren Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK), bu alandaki temel çözüm mekanizmalarından biridir.

1. Futbolcu Alacakları İçin Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’na Başvuru Şartları Nelerdir?

Futbolcu ve kulüp arasında sözleşmeden kaynaklanan ihtilafların UÇK’da çözümlenmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Talimat, yetiştirme tazminatı ve sportif ceza uyuşmazlıkları dışında, tarafları UÇK’nın yetkisini kabul edip etmemekte serbest bırakmıştır; bu nedenle UÇK’nın yetkisinin kabul edildiğine dair sözleşmede veya taraflar arasında yazılı bir anlaşmanın bulunması gerekir. Ayrıca başvurunun zorunlu şartlarına uygun bir dilekçe ve eklerle yapılması gerekmektedir.

2. Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Süreci Nasıl İşler?

Futbolcu alacaklarının tahsili için UÇK’ya, Kurul tarafından belirlenen zorunlu şartlara uygun bir dilekçe ve eklerle başvuru yapılır. Başvuru yapıldıktan sonra dava dilekçesi karşı tarafa TFF tarafından, öncelikle TFF kayıtlarındaki elektronik posta adresine gönderilerek tebliğ edilir. UÇK Talimatı uyarınca Kurul incelemesini kural olarak dosya üzerinden yapar; duruşma yapılıp yapılmayacağına Kurul karar verir. UÇK yargılaması, genel mahkemelerdeki yargılama sürelerine kıyasla daha hızlı sonuç verir. UÇK kararlarına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde Tahkim Kurulu’na itiraz edilebilir; itiraz edilmeyen kararlar ile Tahkim Kurulu’nun itiraz üzerine verdiği kararlar kesinleşir. Ancak UÇK kararları ilamlı icra takibine konu edilemez.

Bununla birlikte Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2011/14761, K. 2011/17701, T. 04.10.2011 sayılı kararında, UÇK tarafından verilip kesinleşen kararları İcra ve İflas Kanunu’nun 68. maddesinde belirtilen, yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri belge niteliğinde saymış ve bu karara dayalı ilamsız takipte itirazın kaldırılması kararını onamıştır. Daire bu sonuca, UÇK’nın futbol kaynaklı ihtilaflarda münhasıran yetkili olduğu dönemdeki mevzuata dayanarak ulaşmıştır; Anayasa Mahkemesi’nin 2018 tarihli iptal kararından sonra bu yaklaşımın, UÇK yetkisinin sözleşmeyle kabul edildiği uyuşmazlıklarda nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

3. Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Kararları Nasıl Yerine Getirilir?

Futbolcu alacaklarının tahsiline ilişkin UÇK kararlarının yerine getirilmesi için TFF’ye başvuru yapılabilir. TFF, kesinleşmiş kurul kararıyla belirlenen borcu ödemeyen kulübe alacaklının yazılı talebi üzerine idari yaptırım uygular ve bu borcu kulübün yeni futbolcu tesciline engel borç olarak işler. Bu süreç, UÇK kararının etkin bir şekilde uygulanması ve tarafların çözüme ulaşması açısından önemlidir.

Futbolcu alacağına ilişkin sorunların TFF UÇK’da çözümü, futbolcular ve kulüpler arasındaki ihtilafların hızlı ve etkili bir şekilde çözülmesini amaçlar. TFF UÇK, uygulama detayları ve hukuki mevzuatla şekillenen bir mekanizmadır. Futbolcu ve kulüpler, futbolcu alacaklarının tahsili için bu mekanizmayı etkili bir şekilde kullanarak haklarını koruyabilir ve bir çözüme ulaşabilirler.

4. Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’nun Yetkisi Nasıl Değişti?

Anayasa Mahkemesi tarafından 18.01.2018 tarihli kararla 5894 Sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un 5. maddesinin 2. fıkrası iptal edilmiştir. Bu iptal sonucunda Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’nun (UÇK) münhasır yetkisi kaldırılmıştır ve artık UÇK’nın yetkisi tarafların karşılıklı kabulüne dayalıdır. Bu değişiklikle, futbolcu alacaklarının tahsilinden kaynaklanan ihtilafların UÇK nezdinde çözülme zorunluluğu ortadan kalkmıştır.

5. Gecikmiş Ödemeler Nedeniyle UÇK’dan Yaptırım İstenebilir mi?

Sözleşmeden doğan haklı bir gerekçe olmaksızın ödemesini 30 günden fazla geciktiren kulüp hakkında futbolcu, UÇK’ya yazılı olarak başvurarak yaptırım uygulanmasını talep edebilir. Bunun için futbolcunun kulübe noter onaylı yazılı bir ihtar çekmesi ve ödeme için en az on günlük süre tanımış olması zorunludur. Bu başvuru alacağın tahsiline ilişkin dava veya takip yerine geçmez; kulübü ödemeye zorlayan bir disiplin mekanizmasıdır.

6. UÇK ve Genel Mahkeme Yolunun Karşılaştırması

UÇK ile genel mahkeme arasındaki tercih, sözleşmedeki yetki hükmüne ve kararın nasıl yerine getirileceğine göre yapılır. Aşağıdaki tablo iki yolu temel farklarıyla karşılaştırmaktadır:

Futbolcu Alacakları İçin Genel Mahkemelerde Dava Açılabilir mi?

Futbolcu alacakları için genel mahkemelerde dava açılabilir; UÇK’nın münhasır yetkisi kalktığından, sözleşmede UÇK’nın yetkisi kabul edilmemişse futbolcu alacak davasını görevli mahkemede açabilir. Futbolculuk faaliyetleri futbolcuların kulüplerle yaptıkları sözleşmeler etrafında şekillenir ve bu sözleşmelerden kaynaklanan alacaklar futbolcuların ekonomik haklarını temsil eder. Türkiye’de futbolcu alacaklarının tahsili için genel mahkemelerde dava açma hakkı ve mekanizması da önem taşır.

UÇK’nın yetkisinin değişmesiyle birlikte, futbolcular ve kulüpler futbolcu alacağından kaynaklanan ihtilafları UÇK dışında da çözüme kavuşturmak üzere genel mahkemelere başvurabilirler. Ancak sportif cezalar ve yetiştirme tazminatı gibi belirli uyuşmazlık türleri istisna olarak UÇK nezdinde görülmeye devam eder.

1. Futbolcu Alacağında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Futbolcu alacağında görevli mahkeme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 25.10.2017 tarihinden itibaren açılan davalarda iş mahkemesidir; kulübün dernek ya da şirket olması bu sonucu değiştirmez. Futbolcu ve kulüp arasındaki sözleşmeler hizmet sözleşmesi niteliği taşır ve futbolcular 4857 Sayılı İş Kanunu’nun dışında bırakılmıştır; ancak 7036 sayılı Kanun’un 5. maddesi, iş mahkemelerinin görevini Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işverenler arasındaki uyuşmazlıkları da kapsayacak şekilde genişletmiştir. Bu sebeple futbolcu alacağı görevli mahkeme bakımından belirleyici olan, kulübün hukuki statüsü değil, sözleşmenin hizmet sözleşmesi niteliğidir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin E. 2020/7165, K. 2020/5239, T. 01.10.2020 sayılı kararında, kulübüyle hizmet sözleşmesi bulunan profesyonel sporcunun ücret alacağına ilişkin itirazın iptali davasında, 7036 sayılı Kanun’un 5/1-a ve 38. maddeleri gereğince 25.10.2017 tarihinden sonra açılan davalarda görevli mahkemenin iş mahkemesi olduğu belirtilmiştir. Daire, sözleşmedeki federasyon tahkim şartına dayanan ilk itirazın da görevli iş mahkemesi tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak asliye hukuk mahkemesinin davayı usulden reddeden kararını kanun yararına bozmuştur.

7036 sayılı Kanun’dan önce açılan davalar ise genel mahkemelerde, kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülmekteydi. Futbol kulübünün şirket statüsünde olması da bu sonucu değiştirmez. Futbolcu tacir olmadığından, Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmeyen bu uyuşmazlık bir ticari dava sayılmaz ve Asliye Ticaret Mahkemesi’nde görülmez.

2. Futbolcu Alacağı Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Futbolcu alacağı davası iş mahkemesinde görüldüğünden, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu kural, aynı alacağa ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarına da uygulanır. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir.

Futbolcu alacağı davası asliye hukuk mahkemesinde açılır ve görevsizlik kararıyla iş mahkemesine gönderilirse arabuluculuk şartının ne zaman yerine getirilmiş sayılacağı önem kazanır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/747, K. 2024/4200, T. 05.03.2024 sayılı kararında oy çokluğuyla, bu şekilde iş mahkemesine gönderilen bir futbolcu alacağı davasında, dosya iş mahkemesinin esasına kaydedilmeden önce arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olmasını dava şartının yerine getirilmesi için yeterli görmüştür; ancak hak kaybı riskini önlemek için arabuluculuğa davadan önce başvurulması gerekir.

3. Futbolcu Alacakları İçin Genel Mahkemelerde Dava Açma Süreci Nasıl İşler?

Futbolcu alacaklarının tahsili ihtilaflarında genel mahkemelere dava açmak isteyen taraf, öncelikle dava dilekçesi hazırlar. Bu dilekçede ihtilafın konusu, tarafların talepleri ve dayanakları ayrıntılı şekilde belirtilir. Dava dilekçesi görevli mahkemeye sunulur ve süreç başlar.

4. İlamlı İcra Takibi ve TFF Başvurusu Nasıl Yapılır?

Futbolcu alacağı davalarında görevli mahkemelerden alınan kararlar, borçlu aleyhine ilamlı icra takibi yapılmasını sağlar. Bu süreçle birlikte futbolcu alacağının tahsili için ilamın icra edilmesi mümkün olur. Ayrıca kesinleşmiş mahkeme kararında yer alan borçlar ile UÇK kararlarını yerine getirmeyen taraflar için TFF’ye başvurulabilir ve TFF tarafından idari yaptırım uygulanabilir.

Sonuç olarak futbolcu alacaklarının tahsili, UÇK’nın münhasır yetkisinin kalkmasıyla genel mahkemelerde çözüme kavuşturulabilir. Futbolcular ve kulüpler, tarafların haklarını ve taleplerini en etkin şekilde savunabilmek adına genel mahkemelerde dava açma hakkını kullanabilirler; bu süreç futbolcu alacaklarının adil bir şekilde çözüme kavuşturulmasına olanak tanır.

Futbolcu Alacaklarının Tahsili İçin İcra Süreci Nasıl İşler?

Futbolcu alacağı, profesyonel futbolcu sözleşmesine dayanılarak mahkeme kararı beklenmeden ilamsız icra takibine konu edilebilir; kulüp itiraz etmezse takip kesinleşir ve kulübün malvarlığına haciz uygulanır. Futbolculuk faaliyetlerinin hukuki boyutunda önemli bir yer tutan konulardan biri de futbolcu alacaklarının tahsili için icra takibi sürecidir. Profesyonel futbolcu sözleşmelerinden kaynaklanan alacakların tahsili ve futbolcu alacağı için haciz uygulanması amacıyla icra takibi yoluna başvurulabilir.

1. İlamsız İcra Takibi Hangi Belgeye Dayanır?

Türk hukuk sisteminde icra takibi, alacaklı tarafından borçluya karşı ilamsız olarak başlatılabilir. Ancak bu takibin sağlıklı yürümesi için alacağın dayanağına ihtiyaç vardır. Futbolcu alacaklarının dayanağı, futbolcu ve kulüp arasında imzalanan profesyonel futbolcu sözleşmeleridir. Bu sözleşmeler futbolcunun hak ve yükümlülüklerini düzenler ve kulüp tarafından futbolcuya ödenecek ücretleri içerir.

2. İlamsız İcra Takibi Nasıl Başlar ve Kulüp Nasıl İtiraz Eder?

Alacaklı, alacağının vadesinin gelmiş olması durumunda ilamsız icra takibi başlatabilir. Vadesi belirtilmemiş futbolcu alacaklarında takipten önce borçlu kulübe ihtar çekilmesi, faiz ve temerrüt bakımından futbolcunun lehine sonuç doğurur. İlamsız icra takibinde borçlu kulübe ödeme emri tebliğ edilir ve kulüp, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. Kulüp ödeme emrine itiraz etmezse takip kesinleşir.

Ancak genellikle kulüpler icra takibine itiraz ederler ve bu itiraz takibi durdurur. Takibin durması ile futbolcu alacağı için haciz uygulaması yapılamaz.

3. İtirazın İptali Davası Nedir, İcra İnkâr Tazminatı İstenebilir mi?

Kulübün itirazıyla duran takibe devam edebilmek için futbolcu, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde, dava şartı arabuluculuk sürecinin ardından iş mahkemesinde itirazın iptali davası açabilir. İcra takibine yapılan itirazın gerekçesi ne olursa olsun, alacaklı tarafından takibin devam edebilmesi için dayanak belge sunması gerekecektir. Takip, imzası ikrar edilen veya noterce onaylanan borç ikrarını içeren bir senede ya da yetkili makamların usulüne göre verdikleri bir belgeye dayanıyorsa alacaklı, İcra ve İflas Kanunu’nun 68. maddesi uyarınca itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir.

İtirazın iptali davasında kulübün itirazının haksızlığına karar verilirse mahkeme, alacaklının talebi üzerine kulübü hükmolunan miktarın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm eder. Kötü niyet şartı ise borçlu için değil, takibinde haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı aleyhine tazminat bakımından aranır. İtirazın iptali davası sonucunda mahkeme itirazın iptaline karar verirse icra takibi kaldığı yerden devam eder.

4. İcra Takibi Kesinleştikten Sonra Futbolcu Alacağı İçin Haciz Nasıl Yapılır?

İcra takibine itiraz edilmez veya itiraz mahkeme tarafından kaldırılır ya da iptal edilirse icra takibi kesinleşir. Bu aşamadan sonra futbolcu alacağının tahsili için icra dairesine talepte bulunulur ve futbolcu alacağı için haciz işlemlerine başlanabilir. Bu süreç, futbolcu alacağının tahsil edilmesi amacıyla borçlu kulüpteki malvarlığının haczini içerir.

Özetle futbolcu alacaklarının tahsili için ilamsız icra takibi, alacakların dayanağına bağlı olarak başlatılabilir. İcra takibine itiraz edilmesi durumunda dayanak belgesi sunularak itirazın iptali davası açılabilir ve bu süreç alacakların tahsil edilmesi için etkin bir yol sunar. Futbolcular ve kulüpler, alacaklarının tahsili için ilamsız icra takibi yolunu kullanarak haklarını koruyabilir ve alacaklarını tahsil edebilirler.

Futbolcu Alacağı İçin Futbola Özgü Haciz Yöntemleri Nelerdir?

Futbolcu alacağı için kesinleşen takipte, kulübün marka hakları, sponsorluk alacakları, maç hasılatı ve transfer bedeli alacakları futbola özgü haciz yöntemleriyle haczedilebilir. Futbolculuk faaliyetlerine dair alacakların tahsil edilmesi, hukuki süreçleri ve uygulamalarıyla oldukça çeşitli ve özgün bir alanı kapsar. İcra takibinin kesinleşmesi sonrası gerçekleştirilen haciz işlemleri, futbolculuk alanının özgün koşulları ve yapısı göz önünde bulundurularak ele alınmalıdır.

Futbolcu alacaklarının tahsili, takibin türüne göre farklı yöntemlerle gerçekleşebilir. Ancak takip kesinleştikten sonra, yani borçlu tarafın itirazının kaldırılması veya mahkeme tarafından itirazın iptali sonucunda icra takibi kesinleştiğinde, futbolcu alacağı için haciz işlemleri devreye girer. Bu aşamada alacağın dayanağını oluşturan profesyonel futbolcu sözleşmeleri ve belgeler temel alınır.

Futbolun özgün yapısı ve işleyişi haciz işlemlerine de yansır. Futbolcu alacağı için haciz yöntemlerinden futbola özgü uygulamada en çok tercih edilenler aşağıdaki gibidir:

• Fikri ve Sınai Hakların Haczi: Futbol kulüplerinin sahip olduğu fikri ve sınai haklar da tahsilat süreçlerinde haczin uygulandığı alanlardan biridir. Türk Patent ve Marka Kurumu’na yazı yazılarak kulübün marka haklarına haciz konulması, alacak tahsilinde kullanılan bir yöntemdir.
• Sponsor Firmalar ve Haciz İhbarnamesi: Futbol kulüplerinin sponsorluk anlaşmalarından doğan alacaklarına ulaşmak için sponsor firmalara haciz ihbarnamesi gönderilmesi de sıkça kullanılan bir uygulamadır. Alacaklı bu şekilde sponsor firmaların kulübe ödeyeceği tutarları haczettirebilir.
• Hasılat Haczi ve Bonservis Ücretleri: Futbolculuk faaliyetlerinin en önemli gelir kaynaklarından biri maç gelirleridir. Passolig veya kulüplere bağlı iştiraklere müzekkere gönderilerek hasılat haczi yapılabilir. Ayrıca kulübün satışını yaptığı futbolcular için bonservis bedeli alacağına ulaşmak amacıyla bonservisi alan kulübe de haciz müzekkeresi gönderilebilir.

Futbolculuk faaliyetlerinden kaynaklanan alacakların tahsili, özgün yapıya sahip futbol dünyasının özel koşullarını göz önünde bulundurarak gerçekleşir. Bu sebeple hukuki destek almak, haczedilebilecek malvarlığının doğru tespit edilmesini sağlayarak olası bir hak kaybını önleyecektir.

Futbolcu Alacağı Sebebiyle Kulübe Transfer Yasağı Nasıl Uygulanır?

Futbolcu alacağı sebebiyle transfer yasağı, kesinleşmiş bir TFF kurul kararı, Tahkim Kurulu kararı, kesinleşmiş mahkeme kararı veya FIFA/CAS kararıyla belirlenen borcu ödemeyen kulübün, alacaklının yazılı talebi üzerine yeni transfer ettiği futbolcuları TFF’ye tescil ettirememesidir. Futbolculuk faaliyetleri alacak tahsilatı konusunda özgün hukuki ve idari süreçleri beraberinde getirir. Transfer yasağı, borçlu kulübün transfer faaliyetlerini kısıtlayarak alacağın tahsilini sağlama amacı taşır.

1. Transfer Yasağı İçin Hangi Şartlar Aranır?

Futbolculuk alacaklarının ödenmemesi durumunda alacaklı futbolcu, alacağını belirleyen kesinleşmiş kararla birlikte Türkiye Futbol Federasyonu’na (TFF) yazılı olarak başvurarak kulübe yaptırım uygulanmasını talep edebilir. TFF tarafından uygulanan en etkili idari yaptırım transfer yasağı olarak bilinir:

• Kesinleşmiş Karar: Transfer yasağı ancak süresinde itiraz edilmemiş TFF İlk Derece Hukuk Kurulu veya Yönetim Kurulu kararları, Tahkim Kurulu kararları, UÇK’nın yetkisinin kabul edilmediği hâllerde yetkili yargı merciinin kesinleşmiş kararları ve FIFA, UEFA ya da CAS kararlarında yer alan borçlar için uygulanır.
• Yazılı Talep: Transfer yasağı kendiliğinden uygulanmaz; alacaklının TFF’ye yazılı talepte bulunması zorunludur.
• Sonuç: Transfer yasağı, kulüplerin transfer ettikleri futbolcuların sözleşmelerinin TFF tarafından tescil edilmesine engel olur; kulüp borcun ödendiğini veya alacaklının muvafakatini belgelemedikçe yeni transferlerini tescil ettiremez.

2. İcra Takibi Başlatan Futbolcu Transfer Yasağı İsteyebilir mi?

TFF tarafından transfer yasağı uygulanabilmesi için alacaklı futbolcunun alacağını icra dairesinde takip etmiyor olması gerekmektedir. Borçlu kulüp, alacaklının aynı alacak için icra takibi başlattığını resmi belgelerle TFF’ye yazılı olarak bildirirse, takipten feragat edilmediği sürece bu alacak transfer yasağına neden olmaz. Ancak kulüp icra takibi başlatıldığını TFF’ye bildirmediyse, TFF bu durumu önceden araştırmaz.

3. Transfer Yasağının Süresi ve Diğer Yaptırımlar Nelerdir?

Kesinleşmiş karara dayanan transfer yasağı, kulüp borcunu ödeyinceye veya alacaklı tescile muvafakat edinceye kadar devam eder. Gecikmiş ödemeler nedeniyle UÇK tarafından verilen transfer yasağının süresi ise ihlalin tekrarına göre bir veya iki transfer ve tescil dönemidir. TFF aynı zamanda alacak tahsilatı konusunda kulüplere ihtar, kınama ve para cezası gibi farklı idari yaptırımlar da uygulayabilir; bu yaptırımlar kulüpleri borçlarını ödemeye yönlendirmek ve futbolcuların haklarını korumak amacını taşır.

4. Futbolcu Maaşlarını Ödemeyen Kulübe Puan Silme Cezası Verilir mi?

TFF’nin Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı ile FIFA Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı, ödenmeyen futbolcu alacağına yaptırım olarak puan silmeyi değil; ihtar, kınama, para cezası ve yeni futbolcu tescil yasağını öngörmektedir. FIFA Futbol Mahkemesi’nin ödeme kararına rağmen borcunu ödemeyen kulübe, alacaklının talebi üzerine borç ödenene kadar ve en fazla üç tam tescil dönemi süreyle ulusal ve uluslararası yeni futbolcu tescil yasağı uygulanır. TFF nezdinde ise kesinleşmiş karardaki borç, ödeninceye veya alacaklı muvafakat edinceye kadar kulübün yeni tescillerine engel olur.

5. Kulüple Anlaşarak Alacaktan Vazgeçmek Mümkün mü?

Bazı durumlarda futbolcular kulüple karşılıklı anlaşarak alacaklarından vazgeçmeye zorlanabilirler. Kulüp ile anlaşarak alacaklardan feragat etme çözüm yollarından biri olarak öne çıksa da bu tür anlaşmaların hukuki geçerliliği ve sonuçları konusunda futbolcuların ve kulüplerin dikkatli olmaları önemlidir. Futbolculuk alacakları ve transfer yasağı, futbolun özgün yapı ve düzenine göre şekillenen hukuki ve idari süreçlerdir; transfer yasağı futbolcu alacaklarının tahsilinin sağlanması amacıyla etkili bir yaptırım yöntemi olarak öne çıkar.

Futbolcu Alacaklarında İbraname Zorlaması Nedir?

İbraname zorlaması, kulübün sözleşmeyi sona erdirmek isteyen futbolcuya vadesi geçmiş alacaklarından kısmen ya da tamamen vazgeçtiğini beyan eden bir belge imzalatmasıdır. Futbolcu alacağı söz konusu olduğunda bazen futbolcular kulüple yaşadıkları sorunları çözmek amacıyla zorlu bir tercihle karşı karşıya kalabilirler. Bu noktada futbolcular istemedikleri hükümleri içeren ibranameleri imzalamaya zorlanabilirler.

Türkiye Futbol Federasyonu Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK) dahil TFF ilk derece hukuk kurullarının münhasır yetkisinin Anayasa Mahkemesi kararıyla kaldırılmasının ardından futbolcu alacakları için genel mahkemelerde dava açılabilmektedir. Bu gelişme, futbolculara ibranameyle vazgeçtikleri alacaklarına geri dönme fırsatı sunar hale gelmiştir.

Genel mahkemelerde açılan davaların ve Yargıtay’ın emsal kararlarının sonuçlarına göre, ibraname zorlaması sonucu futbolcu alacaklarının tahsilinden feragat etmek zorunda kalan futbolcular, ibranamelerin geçersiz kılınması yoluyla geçmişe dönük alacaklarını tahsil etme imkânı bulabilirler. Futbolcu alacaklarının tahsili süreci bazen zorlu hukuki tercihler gerektirebilir ve bu davalar geçmişe dönük alacak tahsilatı açısından önemli bir fırsat sunmaktadır.

Profesyonel Futbolcu Sözleşmesini Sonlandıran İbranamenin Hukuki Niteliği ve Geçerlilik Koşulları

Futbolcunun kulüpten alacaklarına ilişkin ibraname, Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki şartları taşımıyorsa kesin hükümsüzdür. Profesyonel futbolcuların kulüpleriyle aralarındaki ilişkinin sonlandırılması genellikle karşılıklı anlaşmayla gerçekleşmektedir ve bu süreçte kullanılan araçlardan biri de “ibra sözleşmesi” olarak adlandırılan yöntemdir.

1. Karşılıklı Sona Erdirme ile İbra Sözleşmesi Arasındaki Fark Nedir?

Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın 26. maddesi, futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşmenin karşılıklı sona erdirilmesini düzenlemektedir. Karşılıklı sona erdirmenin TFF kayıtlarına işlenebilmesi için sona erdirme sözleşmesinin, kulübü temsile yetkili kişileri gösteren noter tasdikli imza sirküleri ile birlikte TFF’ye dijital olarak ibraz edilmesi zorunludur. Ancak bu tescil işlemi, sona erdirme sözleşmesine eklenen ibra hükümlerinin borçlar hukuku bakımından geçerliliğini sağlamaz.

Profesyonel futbolcu sözleşmesi hizmet ilişkisi niteliği taşıdığından, uyuşmazlıkların çözümünde Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) yer alan hizmet sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanmaktadır. Bu nedenle futbolcunun alacaklarından vazgeçtiğini gösteren ibra hükümleri, TFF’ye ibrazdan bağımsız olarak TBK’nın ibra sözleşmesine ilişkin şartlarına tabidir.

2. TBK 420. Maddeye Göre İbranamenin Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Profesyonel futbolcu sözleşmesini sonlandıran ibra sözleşmesinin geçerliliği, TBK’nın 420. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen koşullara uygun olmasına bağlıdır. Hüküm aynen şöyledir: “İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür.” Bu şartlar şöyle özetlenebilir:

• Yazılı Şekil: İbraname yazılı olarak düzenlenmelidir.
• Bir Aylık Süre: İbra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden en az bir aylık süre geçmiş olmalıdır.
• Alacağın Türü ve Miktarı: İbra konusu alacağın türü ve miktarı ibranamede açıkça belirtilmelidir.
• Tam ve Banka Aracılığıyla Ödeme: Ödeme tam ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.
• Eksik Ödemenin Sonucu: TBK’nın 420. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hakkın gerçek tutarda ödendiğini içermeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanı içeren ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir; bu hâlde dahi ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur.

Bu koşulların sağlanmaması durumunda ibra sözleşmesi kesin hükümsüz kabul edilir. Dolayısıyla futbolcu ve kulüp arasındaki ilişkinin sona ermesini sağlayan ibra sözleşmesi, yukarıdaki maddelerde belirtilen şartlara uygun şekilde düzenlenmelidir; aksi halde futbolcunun geçmiş alacaklarından feragat ettiğini beyan ettiği bir ibraname hukuki olarak geçerli olmayacaktır.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin E. 2015/39675, K. 2016/9346, T. 04.04.2016 sayılı kararı, bu şartların profesyonel futbolcu sözleşmelerine uygulanmasının tipik bir örneğidir. Kararda, sözleşmenin karşılıklı anlaşmayla sona erdirildiği gün düzenlenen ibranamede fesih tarihi ile ibra tarihinin aynı olduğu, ibra konusu alacağın miktarının açıkça belirtilmediği ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmadığı tespit edilerek ibranamenin geçerli olmadığı kabul edilmiş ve davanın reddine ilişkin hüküm bozulmuştur.

Sonuç olarak profesyonel futbolculuk sözleşmelerini sonlandıran ibra sözleşmeleri, belirli hukuki şartlara uygun olarak düzenlenmeli ve uygulanmalıdır. TBK’nın 420. maddesinde belirtilen koşullara dikkat ederek hareket eden futbolcular ve kulüpler, geçerli bir ibra sözleşmesi imzalayarak alacaklardan feragat edilmesi sürecini hukuki açıdan sağlam temellere dayandırabilirler.

Profesyonel Futbolcuya Kesilen Para Cezasının İptali ve Hukuki Değerlendirmesi

Kulübün profesyonel futbolcuya kestiği para cezası; TFF’ye tescil ettirilip futbolcuya tebliğ edilmiş bir iç yönetmeliğe veya sözleşme hükmüne dayanmıyorsa ve ceza kararı süresinde noter aracılığıyla bildirilmemişse hukuki dayanaktan yoksundur ve iptali istenebilir. Profesyonel futbolcu sözleşmeleri kapsamında kulüpler, futbolcuların sözleşmesel ve sportif yükümlülüklerine aykırı davranışları karşısında disiplin yetkisini kullanarak çeşitli yaptırımlara başvurabilmektedir. Bu bağlamda performans yetersizliği, antrenmanlara mazeretsiz olarak katılmama, takım içi disiplini bozacak nitelikteki eylemler, kulüp personeline veya takım arkadaşlarına yönelik hakaret ve fiili saldırı gibi etik dışı davranışlar, para cezası ile karşılık bulabilen disiplin ihlalleri arasında yer almaktadır.

Futbol kulüplerinin profesyonel futbolcularına uyguladığı para cezalarının miktar ve türü, genel mevzuatta veya Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) talimatlarında ayrıntılı bir düzenlemeye bağlanmamıştır. Bu tür para cezalarının geçerli olabilmesi için bazı hukuki şartlar ve temeller gerekmektedir.

1. Futbolcuya Kesilen Para Cezası Hangi Şartlarda Geçerlidir?

Kulüpler, futbolcuya kesilen para cezasının iptalinden kaçınmak ve cezayı geçerli kılabilmek için aşağıdaki unsurlara dayanmalıdır:

• Talimata Uygun İç Yönetmelik: Kulüplerin Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın 24. maddesinin c ve d bentlerine uygun olarak düzenlediği iç yönetmelikler veya disiplin talimatları,
• Sözleşme Hükümleri: Kulüpler ile futbolcular arasında imzalanan Profesyonel Futbolcu Sözleşmeleri’nde yer alan hükümler.

Kulüplerin sonraki sezon uygulamak üzere düzenlediği iç yönetmeliklerin ve disiplin talimatlarının geçerlilik kazanabilmesi için sezonun başlamasından en geç bir hafta önce TFF’ye gönderilmesi gerekmektedir. Ayrıca bu iç yönetmelikler ve talimatların futbolculara noter aracılığıyla veya imza karşılığında tebliğ edilmesi de zorunludur.

Kulüp, futbolcuya verdiği para cezasına ilişkin kararı da nedenleri, tutarı ve noterden onaylı karar örneği ile birlikte karar tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde noter aracılığıyla futbolcuya ve TFF’ye bildirmek zorundadır. Bu formaliteleri yerine getirmeyen kulüplerin kestiği para cezalarının hukuki dayanağı olmayacaktır.

2. Para Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

Uygulamada kulüpler, TFF’ye teslim ettikleri disiplin yönetmelikleri evraklarını kayıt altına almakta ve futbolculara özel tebliğ evraklarıyla iletmektedirler. Özellikle yabancı futbolculara disiplin yönetmeliklerinin tercüme edilmiş versiyonları sunularak tebliğ edilmektedir.

Futbolcular, futbolcuya kesilen para cezasının iptalini sağlamak için çoğunlukla kulüp ile sözleşmeleri sona erdikten sonra itiraz etmekte ve bu para cezalarının geçerliliği veya hukuki dayanağı konusunda taleplerde bulunmaktadır. Bu tür durumlar için genel mahkemelerde dava açılabileceği gibi, UÇK ve TFF Tahkim Kurulu’na başvurularak da hukuki süreç başlatılabilmektedir.

Sonuç olarak profesyonel futbolculara kesilen para cezalarının hukuki dayanağının olması için iç yönetmelik ve sözleşme hükümlerine uygunluk sağlanmalıdır. Bu çerçevede futbolcuların haklarını korumak ve hukuki temellere dayalı bir süreç izlemek önemlidir.

Yabancı Futbolcular Alacaklarını FIFA’ya Taşıyabilir mi?

Türk kulübünde oynayan yabancı futbolcu, uluslararası boyutu bulunan ücret uyuşmazlığını FIFA Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı uyarınca FIFA Futbol Mahkemesi’nin Uyuşmazlık Çözüm Dairesi’ne taşıyabilir. FIFA Talimatı’nın 22. maddesi uyarınca FIFA, kulüp ile futbolcu arasındaki uluslararası boyutlu iş uyuşmazlıklarında yetkilidir; taraflar ancak FIFA tarafından tanınmış bir ulusal uyuşmazlık çözüm dairesinin münhasır yetkisini sözleşmede veya toplu sözleşmede yazılı olarak kararlaştırmışsa uyuşmazlık o merciye gider. Futbolcunun hukuk mahkemesine başvurma hakkı da saklıdır.

Bu nedenle yabancı futbolcunun sözleşmesindeki yetki hükmü, başvurulacak merciin belirlenmesinde belirleyici rol oynar. Yabancı dilde düzenlenen profesyonel futbolcu sözleşmesi TFF’ye noter yeminli Türkçe çevirisiyle sunulmak zorunda olduğundan, yabancı futbolcunun Türkiye’deki ihtar, başvuru ve dava süreçleri Türkçe belgeler üzerinden yürür.

• Gecikmiş Ödemeler: FIFA kuralları, ödemesini 30 günden fazla geciktiren kulübe karşı alacaklının yazılı ihtarı ve en az 10 günlük süre şartıyla yaptırım uygulanmasına imkân tanır.
• Haklı Fesih: Kulübün en az iki aylık ücreti vadesinde ödememesi hâlinde futbolcu, yazılı ihtarla en az 15 gün süre verdikten sonra sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
• Kararın Yerine Getirilmesi: FIFA Futbol Mahkemesi’nin ödeme kararına rağmen borcunu 45 gün içinde ödemeyen kulübe, karar kesinleştikten sonra alacaklının talebi üzerine borç ödenene kadar ve en fazla üç tam tescil dönemi süreyle tescil yasağı uygulanır; kesinleşmiş FIFA ve CAS kararlarındaki borçlar ayrıca TFF nezdinde tescile engel borç olarak işlenir.

Maaşı Ödenmeyen Futbolcu Hangi Adımları İzlemeli?

Maaşı ödenmeyen futbolcu önce sözleşmesindeki yetki hükmünü ve alacak kalemlerini tespit etmeli, ardından kulübe noter ihtarı çekerek seçeceği tahsil yoluna göre UÇK başvurusu, dava, icra takibi veya haklı fesih adımlarını izlemelidir. Adımların sırası, özellikle ihtar ve fesih sürelerinin kaçırılmaması bakımından önemlidir. Aşağıdaki tablo izlenecek sırayı özetlemektedir:

Futbolcu Alacaklarının Tahsilinde Sporcu Avukatından Destek Almak Neden Önemlidir?

Futbolcu alacaklarının tahsili; kaçırılması hâlinde hak kaybına yol açan kısa sürelere, federasyon talimatları ile genel hukuk kurallarının birlikte uygulanmasına ve doğru tahsil yolunun seçilmesine bağlı olduğundan, sürecin başından itibaren bir sporcu avukatı ile yürütülmesi futbolcunun haklarını korumak bakımından büyük önem taşır. Ücreti ödenmeyen futbolcunun attığı her adım, bir sonraki adımın şartlarını belirler. İhtarnamede verilen sürenin eksik hesaplanması haklı feshi, sözleşmedeki yetki hükmünün yanlış yorumlanması ise başvurulan merciin yetkisini tartışmalı hâle getirebilir.

Uygulamada futbolcuların en sık hak kaybına uğradığı noktalar şunlardır:

• Sürelerin kaçırılması: Haklı fesih hakkı, ihtarla verilen sürenin bitiminden itibaren 7 gün içinde kullanılmazsa futbolcu yeni bir ihtar çekmek zorunda kalır. Ödeme emrine itiraz için öngörülen 7 günlük süre ile itirazın iptali davası için öngörülen 1 yıllık süre de aynı titizlikle takip edilmelidir.
• Yanlış merciin seçilmesi: Sözleşmede UÇK’nın yetkisi kabul edilmemişse dava, arabuluculuk sürecinin ardından iş mahkemesinde açılır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir.
• İbraname ve sona erdirme belgeleri: Kulübün imzalattığı ibraname, Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki yazılı şekil, bir aylık süre ve tür-miktar şartlarını taşımıyorsa kesin hükümsüzdür. Bu belgelerin imzadan önce incelenmesi, alacak kaybının önüne geçer.
• Tescilli sözleşmede yer almayan ödemeler: Tescilli sözleşme dışında kalan ek protokollere dayanan ödemeler, alacağın ispatı ve TFF nezdinde yaptırım istenmesi bakımından risk taşır.
• Uluslararası boyutu olan uyuşmazlıklar: Yabancı futbolcunun alacağı FIFA Futbol Mahkemesi‘ne de taşınabildiğinden, Türk hukuku ile FIFA düzenlemelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

C&B Hukuk Bürosu, profesyonel futbolcuların kulüplerle yaşadığı alacak uyuşmazlıklarında ihtarname hazırlanmasından UÇK ve iş mahkemesi süreçlerine, icra takibinden TFF nezdindeki transfer yasağı başvurusuna kadar her aşamada hukuki destek sağlamaktadır. Sözleşmenin içeriğine ve alacağın niteliğine göre izlenecek tahsil yolu, sürecin başında futbolcuyla birlikte belirlenir.